Fundusz alimentacyjny - akty prawne

Ośrodek Pomocy Społecznej w Obrazowie poniżej w załącznikach publikuje akty prawne w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz działań wobec dłużników alimentacyjnych.

Załączniki:

roz. w spr. sposobu i trybu postępowania.pdf

ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.pdf

Funduszu alimentacyjny - wzory dokumentów

Poniżej wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Załączniki:

Wniosek o ustalenie prawa do funduszu alimentacyjnego

Fundusz alimentacyjny - informacje ogólne.

Podstawa prawna

• ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. z Dz. U. z 2025 r. poz. 438 z późn. zm);
•  rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2023 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji,  jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2023 poz.1341)

Ośrodek Pomocy Społecznej w Obrazowie informuje, iż od dnia 01.08.2025 r., przyjmowane są wnioski o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy 2025/2026

 Do wniosku o ustalenia świadczenia z funduszu alimentacyjnego należy dołączyć:

–        PESELE członków rodziny do 25 roku życia,

–        zaświadczenia  lub  oświadczenia o wielkości gospodarstwa rolnego w ha przeliczeniowych za 2024r (wszystkich pełnoletnich członków rodziny do 25 roku życia)

–        oświadczenie dla dzieci, które uczą się w szkołach ponadgimnazjalnych/wyższych w roku szkolnym/akademickim 2025/2026),

–        orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności dziecka/osoby uprawnionej do alimentów,

–        umowę dzierżawy, w przypadku oddania części lub całości gospodarstwa rolnego w dzierżawę na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo w związku z pobieraniem  renty strukturalnej(inne umowy dzierżawy zawarte po 31.12. 2024r nie podlegają wyłączeniu),

–        dokumenty określające datę uzyskania/utraty dochodu oraz miesięczną wysokość uzyskanego/utraconego dochodu,

–        zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji

w okresie dwóch ostatnich miesięcy oraz zaświadczenie o wysokości wyegzekwowanych alimentów w 2024 roku.

–        odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub ugody zawartej przed mediatorem

–        orzeczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dla osoby uprawnionej,

–        przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny,

–        Informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę  uprawnioną czynności związanych
z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania za granicą.

Świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1209 zł.

Wnioski o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy są przyjmowane od dnia 1 sierpnia danego roku, a w przypadku wniosków składanych drogą elektroniczną - od dnia 1 lipca danego roku.

W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z dokumentami do dnia 31 sierpnia, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc październik następuje do dnia 31 października

W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z wymaganymi dokumentami w okresie od dnia 1 września do dnia 30 września danego roku, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata przysługujących świadczeń z funduszu alimentacyjnego następuje do dnia 30 listopada tego roku.

W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z wymaganymi dokumentami w okresie od dnia 1 października do dnia 31 października danego roku, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata przysługujących świadczeń z funduszu alimentacyjnego następuje do dnia 31 grudnia tego roku.

W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z wymaganymi dokumentami w okresie od dnia 1 listopada do dnia 30 listopada danego roku, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata przysługujących świadczeń z funduszu alimentacyjnego następuje do dnia 31 stycznia następnego roku.

W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z wymaganymi dokumentami w okresie od dnia 1 grudnia danego roku do dnia 31 stycznia następnego roku, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata przysługujących świadczeń z funduszu alimentacyjnego następuje do ostatniego dnia lutego następnego roku.

Informacje dotyczące dochodów tut. Ośrodek pozyska przez systemy teleinformatyczne.

Utrata dochodów to:
- uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego,
- utrata zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
-utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, dodatku dopełniającego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1051), lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz. U. poz. 658),

Uzyskanie dochodów to:
- zakończenie urlopu wychowawczego,
- uzyskanie zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
- uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- uzyskanie zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, dodatku dopełniającego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia,
- rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
- uzyskanie zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- uzyskanie świadczenia rodzicielskiego,
- uzyskanie zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
- uzyskanie stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

W przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowych są zobowiązani do niezwłocznego poinformowania o tym fakcie organ wypłacający świadczenie.

Nienależnie pobranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego jest świadczenie:

- wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części

- wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa
-wpłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art.28 ustawy, zaległe lub bieżące alimenty
- wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej z przyczyn niezależnych od organu, który wydał decyzję,
- wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

 Przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wykreślenia lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą

Kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami podlegają potraceniu z bieżących wypłat świadczeń z funduszu lub są dochodzone w drodze egzekucji administracyjnej.

Gdzie składa się wnioski?

Wnioski o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego:

• drogą tradycyjną (osobiście) w Ośrodku Pomocy Społecznej w Obrazowie
• drogą elektroniczną (za pośrednictwem bankowości elektronicznej, ministerialnego Portalu Informacyjno-Usługowego Emp@tia oraz platformy usług elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – PUE ZUS)

Wszelkie informacje dotyczące dokumentów (w tym załączników i oświadczeń) wymaganych przy składaniu wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego można uzyskać pod numerem telefonu 15 836-51-50 wew. 26.

Postępowanie wobec dłużnika alimentacyjnego

Działania podejmowane wobec dłużników  alimentacyjnych

Działania wobec dłużników alimentacyjnych przewidziane w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 438 z późn. zm.) podejmuje organ właściwy dłużnika tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Działania wobec dłużników alimentacyjnych podejmowane są na wniosek organu właściwego wierzyciela tj. wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku:

•          otrzymania wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, złożonego       przez osobę uprawnioną  w przypadku bezskuteczności egzekucji;

•          przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego;

•          umieszczenia osoby uprawnionej w pieczy zastępczej.                        

Wszczęcie postępowania 

Wszczęcie postępowania wobec dłużnika alimentacyjnego następuje w przypadku: 

• otrzymania wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, złożonego przez osobę uprawnioną w przypadku bezskuteczności egzekucji;
• przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Przeprowadzenie wywiadu 

Po otrzymaniu wniosku organ właściwy dłużnika wzywa dłużnika alimentacyjnego celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego przez dłużnika alimentacyjnego aby ustalić sytuację rodzinną, dochodową i zawodową, a także stan zdrowia dłużnika alimentacyjnego oraz przyczyny niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej 

Współpraca z Biurem Informacji Gospodarczej 

W razie powstania zaległości w spłacie zobowiązań alimentacyjnych za okres dłuższy niż 6 miesięcy, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika informuje dłużnika alimentacyjnego o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z: 

• należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego,
• należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

Postępowanie w sprawach ulg w spłacie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej 

Organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w łącznej wysokości:

1. 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2. 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3. 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Ponadto organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Aktywizacja osoby bezrobotnej 

W przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 

• zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny;
• informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego

Uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się 

W przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub: 

• odmówił złożenia oświadczenia majątkowego,
• odmówił zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,
• bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych,

organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej, niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Kolejność zaspokajania należności 

W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

•  należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do całkowitego zaspokojenia,

• należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników    alimentacyjnych    oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego     zaspokojenia,

•  należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

•  należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe  z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia.

Po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.